၁၉၃၇ ခုႏွစ္ထဲက ေႏြရာသီတေန ့မွာ ဟစ္တလာသေဘာအက်ဆံုး အႏုပညာရွင္ အေဒါ့လ္ဖ္  ဆီအဲ့ဂလာ Adolf Ziegler ဟာ "ရိုင္းအႏုပညာ ရွင္မ်ားအသင္း Reich Chamber of Fine Arts" မွာ အသင္းဥကၠဌတေယာက္အေနနဲ ့ အႏုပညာသမိုင္းနဲ ့ပါတ္သက္ၿပီး မိန္ ့ခြန္းတရပ္ကို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

"ငါတို ့ေတြရဲ့ ပတ္ပတ္လည္မွာ အရုပ္ဆိုးအက်ည္းတန္မႈေတြျပည့္ႏွက္ေနတာေတြ၊ ရုန္ ့ရင္းၾကမ္းတမ္းမႈေတြ၊ ဒုကၡိတေတြ၊ အင္အားယုတ္ေလ်ာ့လာေနတာေတြ ျပည့္ႏွက္ေနၾကတယ္။ ဒီပြဲကို ၾကည့္ခဲ့ရတဲ့ လူအားလံုးဟာ ခါးခါးသည္းသည္းနဲ ့ အႀကီးအက်ယ္ ေဒါသထြက္ခဲ့ ၾကတယ္" လို ့ထည့္ေျပာသြားခဲ့ပါတယ္။ (၁၉၃၇ ခုႏွစ္ထဲမွာ ေမာ္ဒန္အႏုပညာေတြကိုစိတ္၀င္စားတဲ့ နာဇီပါတီ၀င္ ဂ်ဴလီယန္ ဘရင္း Julien Bryan က ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ ျမဴးနစ္ၿမိဳ ့မွာ ‘Entartete Kunst’ လို ေခၚတဲ့ 'လူမ်ိဳးတုန္းေစတဲ့အႏုပညာ' လို႔ေခၚတဲ့ အႏုပညာျပပြဲတခုကို က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီပြဲမွာ နာဇီဂ်ာမန္ေတြ သိမ္းယူထားခဲ့တဲ့ ပန္းခ်ီကားေတြ၊ ပန္းပုရုပ္ေတြ၊ ပံုႏွိပ္ပန္းခ်ီစာအုပ္ေတြကို ျပသထားခဲ့ပါတယ္။ ျပသတာေတြထဲမွာ ၂၀ ရာစုႏွစ္ အႏုပညာရွင္ေတြျဖစ္တဲ့ မာ့က္ ခ်ာဂဲလ္ Marc Chagall၊ ၀ါဆီလီ ကန္ဒင္စကီး Wassily Kandinsky၊ ေပၚလ္ ကလီး Paul Klee၊ ေအမီလ္ ႏိုးလ္ဒ္ Emil Nolde၊ ေဂ်ာ့ ဂရို႔စ္ Georg Grosz နဲ႔ အန္႔စ္ လုဒ္၀စ္ သွ်ီနာ Ernst Ludwig Kirchner တို႔ရဲ့ လက္ရာေတြကို ျပသခဲ့ပါတယ္။ (ဘာသာျပန္သူ ့ျဖည့္စြက္ခ်က္။)

ျပခန္းထဲမွာ ညစ္ပတ္ေပေရေနတဲ့ ပလာစတာရုပ္တုေတြနဲ့ ျပည့္ၾကပ္ေနတာေၾကာင့္ ေရွးေဟာင္းဗိသုကာေက်ာင္းေတာ္တခုလိုမ်ိဳးပါပဲ။ အဲဒီ့ျပခန္းဟာ ျမဴးနစ္ၿမိဳ ့လယ္က ေဟာ့ဖ္ဂါတဲန္း Hofgarten လမ္းမွာရွိတဲ့အတြက္၊ ေခတ္ေပၚပန္းခ်ီ၊ ပန္းပုပညာရွင္ေတြျဖစ္ၾကတဲ့၊ အမ်ိဳးသားဆိုရွယ္လစ္ပါတီရဲ့ ၀ါဒသေဘာတရားေတြကို အၿမဲ၀ါဒျဖန္ ့ေပးေနခဲ့တဲ့ အႏုပညာရွင္ေတြျဖစ္ၾကတဲ့ ၀ါဆီလီ ကန္ဒင္စကီး၊ ေပၚလ္ ကလီး နဲ ့ အန္ ့စ္ လုဒ္၀စ္ သွ်ီနာ တို ့ ကို ဖိတ္ေခၚၿပီး ေဟာေျပာပြဲလိုမ်ိဳးေတြလုပ္ေလ့ရွိတဲ့အတြက္ လာေရာက္ၾကတဲ့ ဧည့္သည္ေတြအေတာ္မ်ားမ်ား လာေရာက္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အဲဒီမွာ ျပခန္းနဲ ့ပါတ္သက္တဲ့ ကက္တေလာက္ေတြ၊ ဘာေတြေတာ့ မရွိေပမယ့္ ၀ါဒျဖန္ ့ေႂကြးေၾကာ္သံေတြ၊ အမ်ားစုကေတာ့ ဂ်ဴးဆန္ ့က်င္ေရးလံႈ ့ေဆာ္မႈ ေတြျဖစ္ၿပီး နံရံေတြေပၚမွာ ေရးသားသြားခဲ့ၾကတာပါ။

လမ္းေတြေပၚမွာ တပ္ဦးေတးသံေတြလြင့္ပ်ံေနၿပီး ဂ်ာမန္ျပည္သူလူထုႀကီးကလည္း လမ္းမေတြေပၚကေန လက္ေတြေ၀ွ႔ယမ္းျပသေနၾကပါတယ္။ အဲဒီ့ျပခန္းကို ေလးလေလာက္ဖြင့္လွစ္ျပသထားခဲ့တာပါ။ တရက္ကို စုစုေပါင္း ဧည့္ပရိတ္သတ္ ၂ ေသာင္းကေန ၂၄ ၀၀၀ (၂ ေသာင္း ေလးေထာင္) ေလာက္ အထိ လာေရာက္ခဲ့ၾကတယ္လို ့ သိရွိရပါတယ္။ လာတဲ့ထဲမွာ တခ်ိဳ႔ဟာ နာဇီပါတီက အဓမၼလာခိုင္းတဲ့အတြက္ အႏုပညာသမိုင္းပညာရွင္ ေတြ၊ သုေတသီေတြ လာေရာက္ခဲ့ၾကတာလို႔ လူအမ်ားကယူဆေနၾကတာပါ။ အဲဒီေလာက္အထိ လူေတြလာၾကတယ္ဆိုရင္ေတာင္ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးတုန္း ေစခ်င္သူေတြျဖစ္ၿပီး ေပၚျပဴလာျဖစ္ခ်င္ေနသူေတြပဲျဖစ္ၾကေပလိမ့္မယ္။ ျမဴးနစ္ၿမိဳ ့မွာ ျပပြဲပိတ္ၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း ျပပြဲေတြကို ဘာလင္၊ ဒူဇယ္လ္ေဒါ့ဖ္၊ ဖရင့္ဖတ္၊ ဟမ္းဘတ္နဲ ့ လိုက္ပဇစ္ ၿမိဳ ့ေတြနဲ ့ ၾသစႀတီးယားႏိုင္ငံက ဆားလ္ဘတ္ဂ္ နဲ ့ ဗီယင္နာၿမိဳ ့ေတြထိ သြားေရာက္ျပသခဲ့ရပါတယ္။

ဘယ္အႏုပညာက အေကာင္းဆံုးလဲလို ့ ဂ်ာမန္ေတြကို ေမးတဲ့အခါ၊

”ဘယ္အႏုပညာက အစိုးရေတြအေပၚ ၾသဇာအရွိဆံုးလဲလို ့ေမးၾကည့္လိုက္စမ္း ပါ။

ဘယ္သူေတြက အသက္ရွင္ၿပီး ဘယ္သူေတြက ေသေၾကၾကလဲလို ့ ေမးၾကည့္လိုက္စမ္းပါ"

ဘယ္လိုလူေတြက ဘယ္လိုလူေတြကို ဘယ္လိုအုပ္ခ်ဳပ္ရမလဲလို ့ေမးၾကည့္လိုက္စမ္းပါ။

ဘယ္ဘာသာတရားက ဘယ္ဘာသာတရားအေပၚ ဘယ္လိုက်င့္သံုးဆက္ဆံလဲလို ့ေမးၾကည့္လိုက္စမ္းပါ။” လို ့ အေမရိကန္ စီးပြားေရးသမားတေယာက္လည္းျဖစ္ နယူးေယာက္ၿမိဳ ့က "ႏ်ဴး ျပခန္း Neue Galerie" ရဲ့ ဥကၠဌလည္းျဖစ္တဲ့ ေရာ္နယ္လ္ ေလာက္ဒါ Ronald Lauder က ျပန္လွန္ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ "ႏ်ဴး ျပခန္း Neue Galerie" မွာ အဓိက ျပသခဲ့တာဟာ 'လူမ်ိဳးတုန္းေစတဲ့ အႏုပညာ၊ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္အတြင္း နာဇီဂ်ာမဏီက ေခတ္ေပၚေမာ္ဒန္အႏုပညာကို ထိုးႏွက္ျခင္း Degenerate Art: The Attack on Modern Art in Nazi Germany, 1937 လို ့ေခၚတဲ့ ျပပြဲကို ဒီလထဲမွာ ျပသပါလိမ့္မယ္။
အဲဒီျပပြဲကို မီးေရာင္မွိန္မွိန္ေလးပဲ ထြန္းေပးထားမွာပါလို ့ျပပြဲႀကီးၾကပ္ေရးမွဴး အိုလက္ဖ္ ပီတာစ္ Olaf Peters ကေျပာျပပါတယ္။ ဟစ္တလာ ငယ္ရြယ္စဥ္အေၾကာင္းကိုျပတာ ၁၀ မိနစ္ထက္ေတာင္ ေလ်ာ့နည္းပါေသးေပမယ့္ နာဇီပါတီရဲ့ ၀ါဒျဖန္ ့ခ်ိေရးမွဴးျဖစ္တဲ့ အိတ္စ္ပရက္ရွင္း၀ါဒီ ဂ်ိဳးဆက္ဖ္ ဂိုအဲဘယ္လ္ Joseph Goebbels အေၾကာင္းကို အဓိကျပသမွာပါ။ သူ ့အေၾကာင္းကို ျပသတာက တလထက္ေတာင္ေက်ာ္ပါေသး တယ္။ တလေက်ာ္ထဲမွာ အေလာတႀကီးလက္လြတ္ဆံပယ္လုပ္တာကမ်ားပါတယ္။

ဒီေန ့ေခတ္မွာ အခုျပပြဲရဲ့ ရိုက္ခတ္မႈေတြဟာ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ ျမဴးနစ္ၿမိဳ ့ကျပပြဲအၿပီး တႏွစ္အၾကာထိ နာဇီ၀ါဒီေကာ္မရွင္ဟာ ဂ်ာမန္ရိုးရာပံုျပင္ထဲက ၁၈၂၀ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚ၀ါရီလ ၁၀ ရက္ေန ့မွာ အာလ္တိုနာ ၿမိဳ ့မွာေမြးဖြားၿပီး ၁၉၀၁ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၁၇ ရက္ေန ့မွာ ကြယ္လြန္သြားခဲ့တဲ့ ေကာ္နဲလီယပ္စ္ ဂူအာလစ္ Cornelius Gurlitt ကအသံုးျပဳခဲ့တဲ့ အႏုပညာနည္းနာေတြဟာ လူသားေတြကိုမ်ိဳးသုဥ္းေစႏိုင္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ခံခဲ့ရတာျဖစ္ပါ တယ္။ မႏွစ္တုန္းက ဂ်ာမန္အာဏာပိုင္ေတြက နာဇီေတြဖန္တီးခဲ့တဲ့ ေထာင္ေသာင္းခ်ီတဲ့ အႏုပညာလက္ရာေတြကို အိုမင္းေဟာင္းႏြမ္းေနတဲ့ ျမဴးနစ္ၿမိဳ႔က ေကာ္နဲလီအုစ္ ဂူအာလစ္ ရဲ့ သားပိုင္ဆိုင္တဲ့ အပတ္မင့္တခုမွာ သိမ္းဆည္းထားခဲ့တယ္လို ့သိရွိရပါတယ္။

နာဇီဂ်ာမန္ေတြ သိမ္းဆည္းထားတဲ့ အႏုပညာပစၥည္းမ်ား
ဂ်ဴးလူမ်ိဳးတုန္းအႏုပညာျပပြဲဟာ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္တုန္းက ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ ျမဴးနစ္ၿမိဳ ့မွာ က်င္းပတုန္းကေလာက္ နာမည္မႀကီးေတာ့ေပမယ္လို ့အခုအထိ နာမည္ဆိုးနဲ ့ေက်ာ္ၾကားေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ဟစ္တလာသေဘာအက်ဆံုး အႏုပညာရွင္ အေဒါ့လ္ဖ္  ဆီအဲ့ဂလာ က အႏုပညာသမိုင္းနဲ ့ပါတ္သက္ၿပီး မိန္ ့ခြန္းတရပ္ကို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဇူလိုင္လ ၁၈ ရက္ေန ့ကေျပာခဲ့တဲ့မိန္ ့ခြန္းထဲမွာ ေခတ္ေပၚအႏုပညာေတြကို ခါးခါးသည္းသည္း ဆန္ ့က်င္ခဲ့ တာျဖစ္ပါတယ္။ ဟစ္တလာကလည္း ႀကီးၾကယ္ျမင့္ျမတ္တဲ့ အဖဂ်ာမဏီႏိုင္ငံေတာ္ရဲ့ အႏုပညာျပပြဲ Great German Art Exhibition လို ့ ေခၚတဲ့ ျပပြဲတခုကို ျမဴးနစ္ၿမိဳ ့က ဂ်ာမန္အႏုပညာဌာန Haus der Deutschen Kunst (House of German Art) အနီးမွာျပဳလုပ္ေပး ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ့လို ျပဳလုပ္ေပးခဲ့တာကို တတိယရိုင္းေခတ္ Third Reich ေခတ္သစ္ဂႏၲ၀င္အႏုပညာေတြကို ျပန္လည္စုေဆာင္းျခင္းလို ့ လူအမ်ား က နာမည္ေပးခဲ့ၾကတာပါ။ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္ကေန ၁၉၄၄ ခုႏွစ္အတြင္း နာဇီပါတီကေထာက္ခံေပးထားတဲ့ ပန္းခ်ီအႏုပညာရွင္ေတြရဲ့ အႏုပညာလက္ရာ ေတြ အဓိကပါ၀င္တဲ့ အဲဒီလို တတိယရိုင္းေခတ္ရဲ့ ေခတ္သစ္ဂႏၲ၀င္အႏုပညာရွင္ ၂၅၀၀ ေလာက္ဟာ ပါ၀င္ျပသခဲ့ၾကပါတယ္။ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးေတြပ်က္ သုဥ္းေရး အေတြးအေခၚဟာ နာဇီေတြရဲ့ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးေတြကိုမလိုမုန္းတီးမႈအေပၚမွာ အေျခခံၿပီး ေပၚေပါက္လာခဲ့တာပါ။ ေနာက္ၿပီး သူတို ့ သေဘာက်ႏွစ္ ၿခိဳက္တဲ့ အႏုပညာေတြနဲ ့ အစားထိုးခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

အႏုပညာေတြဟာ ဘယ္လိုျဖစ္လာၾကေလမလဲ။ "အခုလိုျဖစ္လာတာက ၁၉ ရာစုႏွစ္ရဲ့ သဘာ၀တၲေဗဒနဲ ့ ေခတ္သစ္ဂႏၲ၀င္၀ါဒေတြရဲ့ ပန္းခ်ီဆြဲ မကြ်မ္းက်င္မႈေတြေၾကာင့္နဲ ့မူရင္းပန္းခ်ီေတြကို သတင္းစာေတြထဲမွာ ထပ္ခါထပ္ခါအသံုးျပဳေနခဲ့ၾကတာေတြေၾကာင့္လို ့ေျပာဆိုေနၾကပါတယ္" လို ့ အိုလက္ဖ္ ပီတာစ္ က ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ GDK လို ့ေခၚတဲ့ ဂ်ာမန္အႏုပညာဌာနမွာေတာင္ သူစုေဆာင္းထားတဲ့ အႏုပညာေတြကို ျပသေတာ့မွာလို့ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ျပသမွာေတြထဲမွာ ဟစ္တလာ အယံုၾကည္ရဆံုး နာဇီပါတီ၀င္ အေဒါ့လ္ဖ္  ဆီအဲ့ဂလာ Adolf Ziegler ရဲ့လက္ရာတခုလည္း ျဖစ္တဲ့ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္မွာ ေရးဆြဲခဲ့တဲ့ အရာ၀တၴဳေလးမ်ိဳး The Four Elements (1937) ဆိုတဲ့ ပန္းခ်ီကားလည္းပါ၀င္မယ္လို ့သူက ဆက္ေျပာ ျပခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ့ပန္းခ်ီကားကို ဟစ္တလာက ျမဴးနစ္ၿမိဳ ့က သူ ့အိမ္ရဲ့မီးလင္းဖိုႀကီးအေပၚမွာ ႏွစ္ေတြအမ်ားႀကီးခ်ိတ္ဆြဲထားခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ့ပန္းခ်ီကားဟာ နာဇီဂ်ာမဏီအေၾကာင္းေျပာရင္ မပါမျဖစ္တဲ့ အခ်က္သံုးခ်က္ထဲက တခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ့ ပန္းခ်ီကားဟာ မီး၊ ေရ၊ ေျမ နဲ ့ ေလ တို ႔ ကို ကိုယ္လံုးတီး အမ်ိဳးသမီးေလးေယာက္နဲ႔ခိုင္းႏိႈင္းေရးဆြဲထားတာျဖစ္တယ္လို႔သိရွိရပါတယ္။ ဟစ္တလာကိုယ္တိုင္ႏွစ္သက္သေဘာက်တဲ့ ေနာ္ဒစ္ႏိုင္ငံ (ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံ၊ ဆြီဒင္ႏိုင္ငံ၊ ဖင္လန္ႏိုင္ငံနဲ႔ ဒိန္မတ္ႏိုင္ငံ) ေတြရဲ့ ၀စ္လစ္စလစ္ပံုေတြကို ခံစားမႈအတိအက်ေပၚေအာင္ေဖၚႏိုင္ဖို႔အတြက္ ပန္းခ်ီအႏုပညာရွင္ေတြက အေသးစိတ္ေလ့လာခဲ့ၾကရတယ္လို ့ဆိုပါတယ္။

"ဟစ္တလာစုေဆာင္းထားခဲ့တဲ့ နာဇီေတြရဲ့ အေကာင္းဆံုးအႏုပညာလက္ရာေတြ က်ေနာ္တို ့ရရွိထားပါၿပီ။ အႏုပညာသမိုင္းထဲမွာ နာဇီအႏုပညာရွင္ ေတြ ရွိခဲ့ဖူးတာကို လူေတြယံုၾကည္ၾကမွာ မဟုတ္ဘူး။ [ပန္းပုပညာရွင္ အာႏို] ဘရက္ကာ၊ [ပန္းခ်ီပညာရွင္ အေဒါ့လ္ဖ္] ဗီဆယ္လ္၊ ဆီအဲ့ဂလာ အပါအ၀င္ လက္ရာအေတာ္အသင့္ေကာင္းေပမယ့္ လူသိမမ်ားလွတဲ့ အႏုပညာလက္ရာရွင္ေတြ အပါအ၀င္ပါပဲ" လို ့ ေခတ္ေပၚေမာ္ဒန္အႏုပညာကို ထိုးႏွက္ျခင္း Degenerate Art: The Attack on Modern Art in Nazi Germany, 1937 လို ့ေခၚတဲ့ ျပပြဲကို ဦးစီးက်င္းပေပး ခဲ့သူ အိုလက္ဖ္ ပီတာစ္ Olaf Peters ကေျပာျပပါတယ္။

GDK လို ့ေခၚတဲ့ ဂ်ာမန္အႏုပညာဌာန ႏွစ္ပတ္လည္အခမ္းအနား မိတ္ခြန္းထဲမွာ ဟစ္တလာက "သစ္လြင္တဲ့ တကယ့္ဂ်ာမန္အႏုပညာ" လို ့ ထည့္သြင္းေျပာၾကားသြားပါတယ္။ "အခု ဖြင့္ပြဲ အခမ္းအနားဟာ ရိုင္းစိုင္းၾကမ္းတမ္းတဲ့ ဂ်ာမန္အႏုပညာကို က်ဳပ္တို ့လူေတြကိုယ္တိုင္က ဖ်က္ဆီးပစ္ ၾကရမွာေပါ့။ အခုကစၿပီးေတာ့ က်ဳပ္တို ့ဟာ ၾကမ္းၾကမ္းတမ္းတမ္းေျပာဆိုဆက္ဆံၿပီး ယဥ္ေက်းမႈကိုဖ်က္လိုဖ်က္ဆီးလုပ္တာေတြကို အၿပီးသတ္ နိဂံုးခ်ဳပ္လိုက္ၾကရေတာ့မွာပါ" လို႔ဆက္ေျပာသြားခဲ့ပါတယ္။ သူ႔စကားလံုးေတြဟာ တကယ့္သံမဏိတမွ် မာေၾကာခက္ထန္ေနပါတယ္။ ေနာက္ႏွစ္ လည္းေရာက္ေရာ GDK ဟာ အေပၚယံကေန သကာရည္ေလာင္းၿပီး ေခတ္ေပၚေမာ္ဒန္အႏုပညာေတြကို ဘယ္ေတာ့မွမထြန္းကားေစဖို႔ တင္းတင္း ၾကပ္ၾကပ္ ဖိႏွိပ္ထားလိုက္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးလည္းေရာက္ေရာ ဂ်ာမန္အႏုပညာဌာန Haus der Deutschen Kunst (House of German Art) ဟာ ျမဴးနစ္ၿမိဳ ့လယ္က ေဟာ့ဖ္ဂါတဲန္း Hofgarten လမ္းမွာ တတိယရိုင္းေခတ္ရဲ့ ေခတ္သစ္ဂႏၲ၀င္အႏုပညာတရပ္အျဖစ္ပ်ံ ့ႏွံ ့ ႀကီးထြားသြားခဲ့ပါတယ္။

ေမာင္ေဖသက္နီ

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ မတ္လ ၆ ရက္ေန ့ထုတ္ ဘီဘီစီ အႏုပညာဆိုင္ရာ ၀က္ဘ္ဆိုက္မွာ အလက္စတဲ ဆူကဲ Alastair Sooke ေရးသားၿပီး ေမာင္ေဖသက္နီ ဘာသာျပန္ပါတယ္။

အထင္ကရ ဂရိေတြးေခၚပညာရွင္ေတြထဲက တေယာက္ျဖစ္တဲ့ အရစၥၥတိုတယ္ Aristotle ကေတာ့ ဒီစၾကာ ၀ဠာႀကီးဟာ အၿမဲတမ္းတည္ရွိေနလိမ့္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ေနပါတယ္။ သူ အဲဒီလို ယံုၾကည္ရတာက တခ်ိန္ခ်ိန္ မွာ ကမၻာႀကီးမွာ ေရေတြလႊမ္းၿပီး သဘာ၀ကပ္ေဘးဆိုးႀကီးေတြ ျဖစ္ပြားလာၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း လူသားေတြရဲ့ လူေနမႈစနစ္ civilisation တခု ျပန္လည္အစျပဳလာလိမ့္မယ္လို ့သူက ေဟာကိန္းထုတ္ေျပာဆိုထားပါတယ္။

အခု က်ေနာ္တို႔ျဖတ္သန္းေနရတဲ့ ဒီေန႔ေခတ္ႀကီးဟာ လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္နဲ႔ ေရွ႔ကိုခရီးဆက္ေနပါတယ္။ စက္မႈ နည္းပညာေတြနဲ႔ အတတ္ပညာေတြလည္း အရွိန္အဟုန္ျမင့္ျမင့္နဲ႔ ေရွ႔ကိုခရီးႏွင္ေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔ လူသားေတြဟာ သဘာ၀တရားဆိုတာကို ထဲထဲ၀င္၀င္မေလ့လာၾကဘဲ ဟိုးအရင္   ေက်ာက္ေခတ္ေတြတုန္းကလို လုပ္ခ်င္တာေတြကို ဘာကိုမွ မေလ့လာ၊ မငဲ့ကြက္ပဲ ကိုယ္လုပ္ခ်င္ရာေတြကို အဓမၼၼ၊ အရမ္းကာေရာ ျပဳလုပ္လာေနၾကပါတယ္။

အဲဒီလို ဇြတ္တရြတ္၊ တေစာက္ကမ္း ျပဳမူလုပ္ကိုင္ေနတဲ့အတြက္ အတိဒုကၡေရာက္ရေတာ့မွာမ်ိဳးကေန လက္မ တင္ေလး လြတ္ေျမာက္ခဲ့ရတာမ်ိဳးေတြ ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ၾကရပါတယ္။ ေခတ္မီတိုးတက္လာေနတဲ့ စက္ယႏၲရား   ေတြအသံုးျပဳမႈေတြေၾကာင့္ လူအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ေဟာဒီ ကမၻာေျမႀကီးေပၚကေန ထြက္ခြာသြားရေတာ့ မယ့္ အျဖစ္မ်ိဳးေတြနဲ ့ ရင္ဆိုင္ရလုဆဲဆဲျဖစ္ေနပါတယ္။

ဒီေန႔ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံမွာ ေခတ္မီနည္းပညာနဲ႔ တီထြင္ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ ဗံုးေတြ၊ ဓါတုလက္နက္ေတြနဲ ့ တျခားလက္နက္ေတြကိုအသံုးျပဳၿပီး သူတို႔ရဲ့ ႏိုင္ငံေရးၿပိဳင္ပြဲမွာ အႏိုင္ရဖို႔အတြက္ လူသားအေရအတြက္ အမ်ားအျပားကို အရင္းအႏွီးေပးလုပ္ေဆာင္ေနတာေတြ ေတြ ့ျမင္ေနရပါတယ္။

အခုလိုေျပာလိုက္လို႔ ကေလးသူငယ္ေတြအပါအ၀င္ စုစုေပါင္း လူတသိန္းကိုလုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္ဖို႔ဆိုတဲ့ အသံေတြ၊ အရာရာကို ဂရုတစိုက္နဲ႔ နား မ်က္ေစ့ဖြင့္ထားၾကဖို႔ အထူးသတိထားၿပီးေစာင့္ၾကည့္ ၾကဖို႔ေၾကညာ ထားတာေတြ ရွိေနပါတယ္။ အဲဒီ လံုး၀ဥႆံုသုတ္သင္ေရးလမ္းစဥ္ေၾကာင့္ ထိခိုက္မိခဲ့တဲ့ ကေလးသူငယ္ေတြကို ကူညီေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္းေတြ၊ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ ေဆးနဲ႔ေဆးပစၥည္းကရိယာေတြ ကို ျပည့္စံုေအာင္ စီစဥ္ထားၾကဖို႔ ႏိႈးေဆာ္ထားပါတယ္။ လူသားေတြအတြက္ လ္ိုအပ္လာရင္ တိရိစာၧန္ေတြရဲ့ ကိုယ္အစိတ္အပိုင္းေတြနဲ႔ ယာယီ အစားထိုး ကုသေပးႏိုင္ဖို႔အတြက္၊ အေရးေပၚ ကုသေပးေနရတဲ့ ကေလး ငယ္ေတြလိုအပ္တဲ့ပစၥည္းျပည့္စံုဖို႔နဲ႔ ေဆးပစၥည္းကိရိယာေတြ အသံုးျပဳႏိုင္ေစမယ့္ လ်ပ္စစ္ဓါတ္အား အလံု အေလာက္ရရွိေရးေတြအတြက္ တိုက္တြန္းမႈေတြပါ၀င္ပါတယ္။

ဒီေန႔ တကမာၻလံုးက မ်က္ေစ့ေဒါက္ေထာက္ၾကည့္ေနတဲ့ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံမွာျဖစ္ေနတာက မလိုမုန္းတီးမႈပါပဲ။ အဲလိုမ်ိဳးျဖစ္ပြားေနတာကို က်ေနာ္တို႔အားလံုးက စိုးရိမ္တႀကီးနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေနၿပီး ဒါမ်ိဳးဟာ မျဖစ္သင့္၊ မလုပ္ သင့္ဘူးလို ့ ေျပာေနရံုနဲ ့လံုေလာက္ပါၿပီလား။

က်ေနာ္ဟာ စၾကာ၀ဠာႀကီးနဲ႔ အေျပာင္းအလဲေတြကို က်ေနာ့္ဘ၀တေလွ်ာက္လံုးျမွဳပ္ႏွံၿပီး သုေတသနလုပ္ေန ခဲ့တာပါ။ က်ေနာ္ဟာ သက္ရွိလူသား အေရးေတြနဲ႔ပါတ္သက္လို႔လည္း သမိုင္းေၾကာင္းနဲ႔ခ်ီၿပီး သက္ရွိမ်ိဳးပြားမႈ၊ မ်ိဳးေစ့ေတြကို ပ်က္စီးသြားေစႏိုင္တဲ့ အေရးကိစၥေတြကို ထပ္ၿပီးေလ့လာရ မယ့္ကိစၥတခုအျဖစ္ ထပ္ၿပီးေပါင္း ထည့္ရေတာ့မလိုမ်ိဳး ျဖစ္ေနပါၿပီ။

အခုအခ်ိန္မွာ မတရားဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ကိုင္မႈမ်ိဳးနဲ႔ မတူတဲ့ပံုသ႑န္မ်ိဳးနဲ ့ဘယ္အတိုင္းအတာအထိ လက္ရွိလူသားေတြ ခံစားေနၾကရမလဲဆိုတာ သဲသဲကြဲကြဲ မသိရေသးပါဘူး။ က်ိဳးေၾကာင္းခိုင္လံုတဲ့အေရးကိစၥေတြကိုမွ ျပဳမူေဆာင္ ရြက္တတ္တာဟာ လူသားေတြရဲ့ ပင္ကိုယ္သေဘာသဘာ၀ပါပဲ။ မိမိတို႔ရဲ့ ကိုယ္ပိုင္မဟုတ္ရင္ေတာင္မွ အနာဂါတ္အတြက္ အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစႏိုင္တဲ့ လုပ္သင့္တယ္၊ လုပ္မွျဖစ္မယ္ဆိုမွသာ ျပဳမူေလ့ရွိၾကပါတယ္။

အခုလို ဆီးရီးယားက ကေလးေတြကိုကာကြယ္ဖို႔အတြက္က်ေနာ္တို႔ဟာ အတူအကြ ႀကိဳးစားလုပ္ကိုင္ၾကရ မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆီးရီးယားပဋိပကၡၡကို က်ေနာ္တို႔ဟာ ေဘးကေနေစာင့္ၾကည့္ေနခဲ့တာ အခုဆို သံုးႏွစ္ထဲ   ေရာက္လာပါၿပီ။ က်ေနာ္တို႔ရဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြအားလံုး အလဟႆ ျဖစ္ရေတာ႔ မလိုပါပဲ။ အခုအခ်ိန္ကစၿပီး ဆီးရီးယားႏိုင္ငံက ကေလးေတြအတြက္ေပါ့ေလ။

"ရပ္လိုက္ၾကပါေတာ့၊ ေနာက္ထပ္ အသတ္အျဖတ္ေတြ မလုပ္ၾက ပါေတာ့နဲ႔"

လို႔ ဖခင္တေယာက္အေနနဲ႔ေရာ၊ အဖိုးအိုတေယာက္အေနနဲ႔ေရာ က်ေနာ္ေျပာခ်င္ပါ တယ္။

ေဟာ့ဒီ စၾကာ၀ဠာႀကီးထဲမွာ သက္ရွိလူသားေတြဟာ ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအတာအထိ ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါး ခံစား   ေနၾကရဦးမလဲဆိုတာ က်ေနာ္ဟာ သိပ္ကိုစိတ္၀င္တစားျဖစ္ေနမိပါတယ္။ အလင္းေရာင္ဟာ အရာ၀တၴဳေတြ ဆီ ေရာက္ရွိဖို႔ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာတဲ့အတြက္ စၾကာ၀ဠာႀကီးကို ေလ့လာတဲ့အခါ က်ေနာ္တို႔ဟာ ဘယ္လို နဲ ့ဘာကိစၥၥေတြအခ်ိန္ကိုက္ျပဳမူခဲ့ရတာေတြကိုေတြ႕ၾကရပါတယ္။

ဒီေန႔ေခတ္မွာ ကမ႓ၻာႀကီးဟာ ဘယ္လိုနဲ႔ ဘာအလင္းေရာင္ေပးပို႔မႈကို ရရွိေနၾကပါသလဲ။ လူသားေတြက အရင္အတိတ္ကာလေတြကို ျပန္လည္ၾကည့္ရႈၿပီး ေလ့လာသိရွိခဲ့တာေတြကို တျခားညီအကိုေတြကို   ျပန္လည္ေဖါက္သည္ခ်ခြင့္ ရရွိခဲ့တာေတြအတြက္ က်ေနာ္တို႔ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဂုဏ္ယူႏိုင္ၾကပါရဲ့လား။ ညီအကိုေမာင္ႏွမသားခ်င္းေတြအေနနဲ႔ တဦးအေပၚတဦး ညွာညွာတာတာနဲ႔ ဆက္ဆံၾကပါရဲ့လား။ က်ေနာ္တို႔ ရဲ့ ညီအကိုေတြကေရာ သူတို႔ရဲ့ သားသမီးေတြကို ဘာေတြသင္ၾကားျပသေပးၾကမွာလဲ။

"စၾကာ၀ဠာႀကီးဟာ ရာသက္ပန္ တည္ရွိေနမယ္" လို႔ေျပာခဲ့တဲ့ အရစၥၥတိုတယ္မွားတယ္ဆိုတာ က်ေနာ္တို ့ အခု သိေနရၿပီ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္သန္းေပါင္း ၁၄ ဘီလီယံတုန္းက စၾကာ၀ဠာႀကီးဟာ စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့ တာပါ။ ဒါေပမယ့္ အင္မတန္ဆိုး၀ါးတဲ့ ကပ္ဆိုးႀကီးေတြေၾကာင့္ လူ႔ယဥ္ေက်းမႈဟာ   ေခတ္ေနာက္ျပန္ဆြဲေန ခဲ့ရတာပါ။

ဆီးရီးယားရဲ့ စစ္ပြဲဟာ သက္ရွိလူသားေတြရဲ့နိဂံုးကို အသိအမွတ္မျပဳေပမယ္လို႔ အဲဒီ့ ယဥ္ေက်းမႈ အေဆာက္ အဦးမ်က္ႏွာစာက က်ေနာ္တို႔ လူသားအားလံုးကို ေထြးေပြ႔ေပြ႔ပိုက္ထားဆဲျဖစ္ပါတယ္။ သဘာ၀ရဲ့ ထာ၀ရ အမွန္တရားဟာ ရူပေဗဒအေပၚမွာေရာ လူသားအသက္ရွင္ေနထိုင္မႈေတြေပၚမွာ  အေျခမခံပဲ လူသားေတြရဲ့ ရုန္းကန္လႈပ္ရွားမႈေတြအေပၚ အေျခခံေနတာကို သိရွိလာရပါတယ္။ အဲဒီ့ ရုန္းကန္လႈပ္ရွားမႈေတြမရွိရင္ သက္ရွိလူသားေတြလည္း အသက္ရွင္ရပ္တည္ေနမႈေန နိတၴိတန္သြားျဖစ္ေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပလိုက္ရပါ တယ္။

ေမာင္ေဖသက္နီ (ဘာသာျပန္ )

(ဒီေဆာင္းပါးေရးသားတဲ့ စတီဗင္ေဟာ့ကင္း Stephen Hawking ဟာ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ ကင္းဘရစ္ တကၠသိုလ္ ရဲ့ သခၤ်ာပါေမာကၡတေယာက္ ျဖစ္သလို အခ်ိန္ရဲ့သမိုင္းနိဒါန္း A Brief History of Time စာအုပ္ေရးသားခဲ့သူ လည္း ျဖစ္ပါတယ္)

Stephen Hawking

Photo by dailynews.com

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လထဲမွာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ဆုနာမိ ေရေအာက္ငလ်င္လႈပ္ခတ္ခဲ့တဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားက လူေတြ အသက္အိုးအိမ္ေတြ ဆံုးရံႈးခဲ့ ၾကရပါတယ္။ ႏ်ဴကလီးယား ဓါတ္ေပါင္းဖိုက ဓါတ္ေငြ ့ေတြ ယိုစိမ့္တာလည္း ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါတယ္။ သံုးႏွစ္ေလာက္ၾကာလာတဲ့အခါမွာေတာင္ အဲဒီလိုျဖစ္ ခဲ့ရတဲ့ ရိုက္ခတ္မႈေတြကို ခါးစည္းၿပီးခံေနၾကရဆဲျဖစ္ပါတယ္။

ဆုနာမိ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ဂ်ပန္တႏိုင္ငံထဲတင္ မဟုတ္ေတာ့ပဲ အနီးအနားက ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားကလည္း ဆံုးရံႈးမႈေတြနဲ ့ရင္ဆိုင္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ အဲဒီလို သဘာ၀ကပ္ေဘးဆိုးႀကီးနဲ ့ ႀကံဳေတြ ့ရင္ဆိုင္ခဲ့ရတဲ့အတြက္ မလိုလားအပ္တဲ့ ေဘးဆိုးေတြလည္း ႀကံဳေတြ ့ခဲ့ရၿပီး က်ဆင္းလာတဲ့ စီးပြားေရး ဒဏ္ကိုလည္း ခါးစည္းခံခဲ့ရတာပါ။ အဲဒီလို သဘာ၀ကပ္ေဘးဆိုးႀကီးနဲ ့ ႀကံဳေတြ ့ရင္ဆိုင္ေနရခိုက္မွာ "ကံဆိုးမသားသြားရာ မိုးလိုက္လို ့ရြာ" ဆိုတဲ့ စကားလိုမ်ိဳး ကပ္ေဘးႏွစ္ထပ္ကြမ္းႀကီးနဲ ့ ရင္ဆိုင္လိုက္ရပါတယ္။

သဘာ၀ကပ္ေဘးႀကီးနဲ ့ ႀကံဳေတြ ့ခဲ့ရသူေတြက ယာယီခိုလံႈေနထိုင္ဖို ့အတြက္ သူတို ့ေနထိုင္တဲ့ ၿမိဳ ့ေတြမွာပဲ အမိုးအကာေတြပါတဲ့ အေဆာက္အဦး ေတြမွာ ေနထိုင္ခြင့္ရဖို ့ ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကခိုက္မွာပဲ အျခားလူပုဂၢိဳလ္ေတြကေတာ့ ဘာသာတရားကိုပဲ အားကိုးေနၾကပါေတာ့တယ္။ ေရဒီယိုဓါတ္သတၲဳ ဓါတ္ေတြ အရမ္းဆိုး၀ါးမလာေသးမီ လံုၿခံဳတဲ့ေနရာတခုခုကို ေျပာင္းေရွြ ့ေနထိုင္ခ်င္ေနၾကပါတယ္။

လူအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဖူကူရွီးမား ဘာဆက္ျဖစ္လာဦးမယ္ဆိုတာ သိပ္မသိၾကပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္ေနရာမွာပဲေနရ၊ ေနရ သူတို ့ဟာ ဘ၀အသစ္ ကို က ႀကီးကေန ျပန္ စ ၾကရေတာ့မွာပါ။ အခုႀကံဳခဲ့ရတဲ့ သဘာ၀ကပ္ဆိုးႀကီးကို "၃/၁၁ ရဲ့ ဆြတ္ပ် ့ံဖြယ္အျဖစ္အပ်က္" လို ့ သတ္မွတ္ၾကရေတာ့ မလိုမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာင္းလဲမႈတခ်ိဳ ့ကို အခုေတြ ့လာေနရပါၿပီ။ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့တာေတြကေတာ့ အရင္ေနရာေဟာင္းေတြမွာ အေဆာက္အဦးသစ္ ေတြက အစားထိုး၀င္ေရာက္လာခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ထိခိုက္ခံစားခဲ့ရသူေတြအတြက္ အေတြ ့အႀကံဳသစ္ေတြ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြကိုလည္း ရုတ္တရက္ ႀကံဳခဲ့ရတာပါပဲ။

အခုအခ်ိန္အထိ အေသအခ်ာသိေနရတာက အေဆာက္အဦးထဲက အႏုျမဴအညစ္အေၾကးေတြ ထြက္လာေနၿပီး ပတ္၀န္းက်င္တခုလံုးကို တျဖည္း ျဖည္းပ် ့ံႏွ ့ံသြားေနတယ္ဆိုတာပါ။ ဓါတ္ေပါင္းဖိုကထြက္လာတဲ့ ဓါတုအဆိပ္ေငြ ့ေတြကို အနီးပါတ္၀န္းက်င္က လူေတြကိုထိခိုက္မႈ ေလ်ာ့က်သြား ေအာင္ လုပ္ႏိုင္မွာမဟုတ္ဘူးလို ့ သိပၸံပညာရွင္ေတြက ယူဆေနၾကပါတယ္။ သူတို ့အတြက္ အႏၲရာယ္မျဖစ္ေစႏိုင္ေတာ့ဘူးလို ့ လူေတြယံုၾကည္ လာဖို ့လိုအပ္ပါတယ္။ သက္ေသမ်ားမ်ားျပႏိုင္ေလေလ လူေတြက ယံုၾကည္လာၾကမွာပါ။ အေရးအႀကီးဆံုးက ဂ်ပန္အစိုးရက ဒါမွမဟုတ္ တိုက်ိဳ လ်ပ္စစ္စြမ္းအားကုမၸဏီကပဲျဖစ္ျဖစ္ လူထုယံုၾကည္ေလာက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ရရွိေအာင္ လုပ္ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီ့ ဓါတ္ေပါင္းဖိုကို ျပန္လည္ျပဳျပင္ဖို ့အတြက္ အေျခခံေတြကေန ျပန္မျပဳျပင္ပဲနဲ ့ စိတ္ခ်ရဦးမွာမဟုတ္ဘူးလို ့ပညာရွင္ေတြက ေျပာဆိုေနၾကပါ တယ္။ အဲလိုမ်ိဳး အစအဆံုးျပဳျပင္ဖို ့ဆိုတာ သိပ္လြယ္လွတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ျပဳျပင္မယ္ဆိုရင္ တျခား ကုမၸဏီငယ္ေတြကို ထပ္ငွားရပါလိမ့္ဦး မယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အခ်ိန္ယူဖို ့လိုအပ္သလို ဘယ္လိုအစိတ္အပိုင္းေတြကို ျပင္ရမယ္ဆိုတဲ့ တိက်တဲ့၊ ေသခ်ာတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္္မ်ိဳးရွိရမွာျဖစ္ၿပီး တာ၀န္ခံမႈ၊ တာ၀န္ယူမႈေတြလည္းရွိဖို ့ လိုအပ္ပါတယ္။ အစိုးရပိုင္းကလည္း ႏ်ဴကလီးယား အသံုုးျပဳမႈ အာဏာပိုင္ေတြနဲ ့ တိုက်ိဳလ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ကုမၸဏီ တက္ပ္ကို Tepco တို ့အျပန္အလွန္ နားလည္မႈရွိဖို ့တို ့လိုအပ္ပါတယ္။ အခုလက္ရွိဖြင့္ပြဲလုပ္ေနတဲ့ အိုလံပစ္ပြဲေတာ္ဖြင့္ပြဲမွာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာ ႏ်ဴကလီးယားဓါတ္ေပါင္းဖိုဟာ "ေကာင္းေကာင္းထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ၿပီ" လို ့ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ရွင္ဇို အာေဘး ကေတာ့ ေျပာဆိုေနပါတယ္။ အမွန္တကယ္ ကေတာ့ ရွင္ဇို အာေဘး ေျပာတာနဲ ့ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ၿပီး ႏ်ဴကလီယားဓါတ္ေပါင္းဖိုကို ဂရုတစိုက္ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္နဲ ့ဂရုတစိုက္ရွိၾကဖို ့ လိုအပ္ေနပါ ေသးတယ္။

အခုလိုမ်ိဳး ဂ်ပန္ႏိုင္ငံႀကံဳေတြ ့ေနရတဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြဟာ အရင္တႀကိမ္မွမျဖစ္ခဲ့ဖူး၊ မႀကံဳခဲ့ဖူးတဲ့ အျဖစ္အပ်က္မ်ိဳးေတြျဖစ္ၾကတဲ့ သဘာ၀ကပ္ေဘးနဲ ့ သဘာ၀တရားတို ့ေပါင္းစပ္ၿပီး ေပၚေပါက္လာရတာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ အခုလိုမ်ိဳး ႀကံဳခဲ့ရတဲ့အတြက္ အေတြ ့အႀကံဳေတြရသြားခဲ့ေပမယ့္ ထပ္ၿပီးေလ့လာ စရာေတြက အမ်ားႀကီးရွိပါေသးတယ္။

၁၉၈၆ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ ၂၆ ရက္ေန ့က ေပါက္ကြဲခဲ့တဲ့ ရုရွားႏိုင္ငံ ယူကရိန္းျပည္နယ္ရွိ ခ်ာႏိုဘိုင္းႏ်ဴကလီယားဓါတ္ေပါင္းဖို ေပါက္ကြဲမႈ Chernobyl Nuclear Accident နဲ ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ပင္ဆယ္ေဗးနီးယားျပည္နယ္က "သရီး မိုင္ ကြ်န္း Three Mile Island" ႏ်ဴကလီးယား ဓါတ္ေပါင္း ဖို ေပါက္ကြဲမႈေတြဟာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံအတြက္ အဓိကသင္ခန္းစာယူရမွာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ့ ေပါက္ကြဲမႈေတြဟာ လူေတြရဲ့ စိတ္ဓါတ္ေတြကို အႀကီး အက်ယ္တုန္လႈပ္ေစၿပီး လူမႈေရးနဲ ့ စိတ္ဓါတ္ပိုင္းဆိုင္ရာဆိုးက်ိဳးေတြကို သက္ေရာက္ေစခဲ့လို ့ျဖစ္ပါတယ္။ အဲလိုမ်ိဳးသိရွိေနမယ္ဆိုရင္ စိတ္ဓါတ္ေရး အရေရာ၊ လူမႈေရးအရေရာ ဒီလိုအျဖစ္ဆိုးမ်ိဳး အခု ဖူကူရွီးမားမွာ ႀကံဳခဲ့ရတာမ်ိဳးႀကံဳလာရမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ႏ်ဴကလီးယားအဆိပ္ေငြ ့ေတြပ်က္ျပယ္သြားေစဖို ့ရည္ရြယ္ၿပီး ေငြေၾကးအေျမာက္အမ်ားအသံုးျပဳမယ္လို ့ စဥ္းစားထားပါတယ္။ အဲလိုလုပ္မယ္ဆိုရင္ သူတို ့ရဲ့ လယ္ယာေတြနဲ ့ က်န္းမာေရးေတြအတြက္ ဆိုးက်ိဳးရလဒ္ေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့အတြက္နဲ ့ ေဒသခံလယ္သမားေတြက မလုပ္ၾကဖို ့ေတာင္းဆို ေနၾကတဲ့အတြက္ အခု လုပ္သင့္၊ မလုပ္သင့္ ျပန္လည္စစ္ေဆးေနပါတယ္။ အခုလိုအခ်ိန္မ်ိဳးမွာ လူမႈေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဟာ လူသားေတြအားလံုး ကို ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာမႈေတြ ဖန္တီးေပးႏိုင္လိမ့္မယ္ဆိုတာပါ။

ယူကရိန္းႏိုင္ငံမွာဆိုရင္္ ေဒသဆိုင္ရာဌာနေတြကို အမ်ားအျပားဖြင့္လွစ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလို ဖြင့္လွစ္ေပးထားတဲ့အတြက္ ေဒသခံေတြဟာ သတင္း အခ်က္အလက္၊ ေရဒီယိုသတၲိႂကြဓါတ္ရွိ မရွိဆိုတာေတြနဲ ့ ပါတ္၀န္းက်င္တခုလံုးကို နားလည္မႈရွိလာေစပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုရွိပါမွ လိုက္ေလ်ာညီ ေထြျဖစ္ၿပီး ေခတ္မီတိုးတက္တဲ့ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမ်ိဳးျဖစ္လာမွာပါ။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း "တိုဟိုကု" ေဒသရဲ့ ဆုနာမိ ငလ်င္ဒဏ္ေၾကာင့္ ထိခိုက္ပ်က္ဆီး ဆံုးရံႈးမႈေတြကို အျမန္ဆံုးျပန္လည္ျပင္ဆင္ႏိုင္ဖို ့လိုအပ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး ျပင္ဆင္ႏိုင္ဖို ့အစျပဳႏိုင္ပါမွ ေဒသခံျပည္သူလူထုႀကီးကလည္း သူတို ့ သိရွိထားတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ျပန္လည္အသိေပးေျပာၾကားႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ တဖက္နဲ ့တဖက္ အျပန္အလွန္ ယံုၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ႏိုင္ေရးကို ဦးစြာေဆာင္ရြက္မွသာ အနာဂါတ္ကာလမွာ သူတို ့ကိုယ္သူတို ့ ယံုယံုၾကည္ၾကည္၊ စိတ္ခ်လက္ခ်နဲ ့ လုပ္ကိုင္သြားႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆန္ ့က်င္ဘက္အပိုင္းမွာေတာ့ Energiewende "energy revolution" လို ့ေခၚတဲ့ "စြမ္းအင္ေတာ္လွန္ေရး" လို ့ ေႂကြးေၾကာ္ေနတဲ့ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံရဲ့ ပံုစံမ်ိဳးကို လူ အေတာ္မ်ားမ်ားက ႏွစ္ၿခိဳက္သေဘာက်ေနၾကပါတယ္။ ႏ်ဴကလီးယားကိုဆန္ ့က်င္သူေတြက ဂ်ာမဏီဟာ ဂ်ပန္အတြက္ အေကာင္းဆံုး နမူနာယူရမယ့္ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံလို ့ ေျပာဆိုေနၾကပါတယ္။ ဂ်ာမဏီက ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို သူ ့ဖာသာသူခ်ခဲ့တာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို နမူနာ ယူရမွာ မဟုတ္ေပမယ့္ သူတို ့လုပ္ခဲ့ၾကတာကိုေတာ့ နမူနာယူရမွာပါ။ ဂ်ာမဏီရဲ့ ႏိုင္င့ံဥေသွ်ာင္ အဲန္ဂဲလာ မာကယ္လ္ Angela Merkel က စြမ္းအင္ေထာက္ပ့ံေရးနဲ ့ဆိုင္တဲ့ က်င့္ထံုးေတြကို ျပဌာန္းက်င့္သံုးခဲ့တာကို ဥပမာထားၿပီးက်င့္သံုးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲန္ဂဲလာ မာကယ္လ္ ဟာ ဂ်ာမန္ လူ ့အဖြဲ ့အစည္းနဲ ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ၊ စက္ရံုအလုပ္ရံုပိုင္ရွင္ေတြ၊ ပညာရွင္ေတြ၊ သုေတသီေတြနဲ ့ ဘာသာေရးဆိုင္ရာကိုယ္စားလွယ္ေတြကို ဖိတ္ၾကားၿပီး ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ သူတို ့ေတြကလည္း အနာဂါတ္ ဂ်ာမဏီေကာင္းစားေရးအတြက္ စိတ္ေရာကိုယ္ပါ လုပ္ကိုင္ခဲ့ၾက ပါတယ္။ အားလံုးက လက္ခံႏိုင္တဲ့ ဘံုသေဘာတူညီခ်က္ေတြကို ရေအာင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကတာပါ။ ေနာက္ဆံုးရခဲ့တဲ့ သေဘာတူညီခ်က္ကေတာ့ သမိုင္းအရေရာ၊ ႏိုင္ငံေရးအရပါ ႏ်ဴကလီးယားဆိုတဲ့ အင္အားကို ဂ်ာမဏီက လံုး၀လက္မခံပဲ ပိတ္ပင္လိုက္ဖို ့ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ့ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လူ ့ အဖြဲ ့အစည္း အေတာ္မ်ားမ်ားက ေထာက္ခံခဲ့ၾကပါတယ္။

ဂ်ပန္ႏိုင္ငံအတြက္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းကို ေရြးခ်ယ္အသံုးျပဳသြားရမွာပါ။ အခုဆိုရင္ ႏ်ဴကလီးယားကို ဆန္ ့က်င္တဲ့အုပ္စုနဲ ့ လိုလား တဲ့အုပ္စုဆိုၿပီး ႏွစ္ခုကြဲေနတဲ့အတြက္ အဲဒီ့အုပ္စုႏွစ္စုအၾကား ေျပလည္မႈရေအာင္ အေၾကအလည္ေဆြးေႏြးၾကရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံရဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ဟာ အင္မတန္အေရးႀကီးတဲ့အတြက္ ဘယ္ဥစၥာကို ေရြးခ်ယ္မလဲဆိုတာ သမိုင္းေၾကာင္းနဲ ့ခ်ီၿပီး အေခ်အတင္ေဆြးေႏြးၾကရမွာပါ။ အဲဒီ ကိစၥဟာ သဘာ၀တရားနဲ ့ဆိုင္တဲ့အတြက္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မွားယြင္းသြားရင္ ေဒသတခုလံုးရဲ့ ရာသီဥတုကိုေရာ စီးပြားေရးကိုေရာပါ ထိခိုက္သြားႏိုင္ပါ တယ္။ အခုလိုျဖစ္ေနတဲ့ စြမ္းအင္အေရးကိစၥဟာ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းနဲ ့ ထင္သာျမင္သာတဲ့ ေဆြးေႏြးမႈေတြလုပ္မွ ေအာင္ျမင္ႏိုင္မွာပါ။ အဲဒါအျပင္ လိုအပ္လာရင္ ပိုမိုတိက်တဲ့၊ ေသခ်ာတဲ့ မဲေကာက္ယူမႈေတြကို အခ်ိန္မလင့္ေစပဲနဲ ့ ေဆာင္ရြက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါဟာ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံက ရယူရမယ့္ သင္ခန္းစာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္သံုးႏွစ္ေလာက္ၾကာတဲ့အထိ အတတ္ပညာပိုင္းကလြဲၿပီး ေျပာင္းလဲျပဳျပင္ဖို ့လိုအပ္ေနတာေတြနဲ ့ အေျခခံအေဆာက္အဦးျပင္ဆင္ေရးေတြကို လုပ္ကိုင္ႏိုင္ျခင္းမရွိေသးပါဘူး။ မလုပ္ႏိုင္ေသးတာေတြထဲမွာ အေဆာက္အဦးေတြကို ျပန္လည္တည္ေဆာက္ေပးဖို ့နဲ ့ ႏ်ဴကလီးယားဓါတ္ေငြ ့သင့္ခဲ့ သူ ကာယကံရွင္ေတြရဲ့ အသက္ေတြကို မထိခိုက္ႏိုင္ဘူးလို ့သူတို ့ယံုၾကည္မႈရွိလာေအာင္လုပ္ေပးဖို ့ပါပဲ။

လုပ္ကိုင္ရမွာေတြက အမ်ားႀကီးက်န္ေနပါေသးတယ္။ အလိုအပ္ဆံုးကေတာ့ ျပန္လည္တည္ေဆာက္တာေတြနဲ ့ ပါတ္သက္ၿပီး ဖြ ့ံၿဖိဳးတိုက္တက္မႈ၊ တန္ျပန္ရိုက္ခတ္မႈနဲ ့ထင္သာျမင္သာရွိမႈတို ့ပါပဲ။ ဘာပဲလုပ္လုပ္ ေဒသခံျပည္သူလူထုကေတာ့ ေဒသခံေတြ စိုးရိမ္ေၾကာင့္က်ျဖစ္ေနၾကသလို သူတို ့ ဘယ္မွာပဲေနရ၊ ေနရ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့ရတဲ့ သူတို ့အိမ္ေျမေတြ၊ ပိုင္ဆိုင္ခဲ့မႈေတြျပန္ရတာ၊ မရတာနဲ ့မဆိုင္ပဲ သူတို ့ရဲ့ဘ၀ေတြ၊ သူတို ့ဘ၀အတြက္ အာမခံေပးႏိုင္မႈေတြကိုပဲ ေမွ်ာ္လင့္ေတာင့္တေနၾကတာပါ။ အဲဒါက "တိုဟိုကု" ေဒသခံ ျပည္သူျပည္သားေတြရဲ့ အနာဂါတ္ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြပဲ ျဖစ္ပါ တယ္။

ေမာင္ေဖသက္နီ

(ဒီေဆာင္းပါးေရးသားတဲ့ ခရစၥတိုဖာ ေဟာ့ဘ့္ဆင္ Christopher Hobson ဟာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံရဲ့ ၀ါဆဲဒါ့ တကၠသိုလ္ Waseda University ရဲ့ လက္ေထာက္ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပါေမာကၡျဖစ္သလို ကမ႓ာ့ကုလသမဂၢ တကၠသိုလ္ United Nations University ရဲ့ ဧည့္ပညာရွင္တဦးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အခုေဆာင္းပါးဟာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လ (၁၁) ရက္ေန ့မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ရစ္ခ်္တာ ၉.၀ မဂၢနီက်ဴ ့ရွိတဲ့ ဆုနာမိ ငလ်င္လႈပ္ခတ္မႈေၾကာင့္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းမွာ ၂၃ ေပေလာက္ျမင့္တဲ့ဆုနာမိ လိႈင္းလံုးႀကီးေတြေၾကာင့္ လူေပါင္း တသိန္းေက်ာ္ အသက္ဆံုးရံႈးခဲ့၊ ငါးေထာင္ေက်ာ္ ဒဏ္ရာ ရၿပီးသံုးေထာင္ေက်ာ္ေပ်ာက္ဆံုးခဲ့ရတဲ့ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားကို ရိုက္ခတ္ခဲ့တဲ့ သဘာ၀ေဘးဆိုးႀကီးအေၾကာင္းကို ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာထုတ္ေ၀တဲ့ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚ၀ါရီလ ၇ ရက္ေန ့က ဂ်ပန္တိုင္း The Japan Times သတင္းစာႀကီးမွာေရးသားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္)